Herken je dit? Je bent op een feest, waar je wekenlang naar uit hebt gezien. Omringd door vrienden, bekenden, familie. Iedereen heeft het naar zijn zin en natuurlijk lach je mee. Maar van binnen heb je een knagend gevoel van eenzaamheid.

Je bent niet de enige die hier wel eens last van heeft. Bijna de helft van de Nederlandse volwassenen geeft aan zich met regelmaat eenzaam te voelen (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (GGD'en/CBS/RIVM), 2024). Dat kan allerlei oorzaken hebben. Het hoeft niet te betekenen dat je alleen bent of een gebrek aan vrienden hebt. Ook met een groot netwerk om je heen kun je je eenzaam voelen.

Onderzoekers maken vaak onderscheid tussen:

• Sociale eenzaamheid: een tekort aan een breder netwerk, zoals vrienden, buren, collega’s of een groep waarmee je je verbonden voelt.

• Emotionele eenzaamheid: het missen van echte verbinding in contact - wederkerigheid, betekenis, sociale steun en het gevoel ‘erbij te horen’.

De kosten van eenzaamheid

Eenzaamheid gaat je niet in de koude kleren zitten. Er is veel onderzoek naar gedaan en het hangt samen met slechter psychisch welzijn en een hoger risico op lichamelijke gezondheidsproblemen.

In een groot review-onderzoek is zelfs een verband gevonden tussen zowel eenzaamheid als sociale isolatie en vroegtijdig overlijden (Leigh-Hunt et al., 2017).

Natuurlijk helpt frequent contact tegen eenzaamheid, maar de kwaliteit en betekenis van het contact - de verbinding - is minstens zo belangrijk. Een gebrek aan verbinding wordt geassocieerd met chronische klachten, fysieke kwetsbaarheid, hart- en vaatziekten, ondervoeding, ziekenhuisopname, depressie en andere psychische klachten en zelfs suïcidaliteit.

Aan de andere kant zijn de positieve uitkomsten van verbinding ook talrijk. Zo concludeert de Harvard Study of Adult Development, die deelnemers al meer dan tachtig jaar volgt, dat de kwaliteit van relaties gedurende het leven sterk samenhangt met geluk, gezondheid en levensduur, waarbij tevredenheid over relaties belangrijker is dan bijvoorbeeld rijkdom of sociale status.

Je kunt dus veilig concluderen dat investeren in verbinding geen luxe is maar een levensbehoefte.

Wat is het verschil tussen contact en verbinding?

Bij verbinding heb je niet alleen (regelmatig) contact, voel je dat het contact wederkerig is, voer je betekenisvolle gesprekken, ervaar je sociale steun en heb je het gevoel ‘erbij te horen’.

Waarom is verbinding maken moeilijk voor veel mensen?

In onze cultuur hebben we vaak meegekregen dat we het hebben over positieve dingen, niet over negatieve. Onze successen, niet onze tekorten. Onze glinsteringen, niet onze dieptepunten. Herken je dit? Als iemand vraagt ‘hoe gaat het?’, antwoord je automatisch ‘goed’, ook als het even minder met je gaat.
Toch zijn juist authenticiteit en oprechte interesse ingrediënten voor verbinding.

Bovendien zijn veel mensen in de loop der tijd bang geworden voor afwijzing en zijn ze neutrale signalen gaan opvatten als voortekenen van afwijzing, waardoor ze uit zelfbescherming de verbinding verbreken of niet in stand houden. Dit kan een zichzelf versterkende cyclus worden:

sociale angst → verwachting van afwijzing → terugtrekken of voorzichtig gedrag → minder positieve ervaringen → bevestiging van negatieve overtuigingen → meer sociale angst

Denk bijvoorbeeld aan een cliënt die stuurde een berichtje naar een vriendin die ze lang niet had gezien. Er kwam geen reactie, en ze dacht: zie je wel, ik ben niet meer belangrijk voor haar. Dit ging in haar hoofd een eigen leven leiden en ze wilde het berichtje al verwijderen. Tot ze na een paar weken hoorde dat de moeder van haar vriendin ernstig ziek was geweest — daarom was er geen ruimte om te reageren. Maar haar vriendin liet later weten dat ze zich juist heel gesteund had gevoeld door dat berichtje, precies in die zware periode

Hoe creëer je verbinding?

Verbinding maken en behouden vergt moed. Het begint bij contact maken. Toon oprechte interesse in de ander. Luister, vat samen, vraag door. Waar liggen jullie overeenkomsten en verschillen?

Laat jezelf zien.
Wat gaat er in je om? Waar word je blij van, waar zit je mee? Waar ben je trots op, waar voel je je onzeker over? Let erop dat luisteren en praten, steun geven en steun ontvangen in balans zijn. Dat hoeft niet altijd precies 50/50 te zijn, maar als geven en nemen lange tijd uit balans zijn, gaat dat ten koste van de verbinding.

Hou de verbinding open, ook als het spannend is.
Ten slotte is het van belang om de verbinding in stand te houden, ook als het even niet soepel gaat. Interpreteer signalen van de ander neutraal. Het uitblijven van een reactie, of een minder positieve reactie hoeft geen gebrek aan interesse te zijn. Het kan ook andere oorzaken hebben. Wees alert op automatische gedachten over jezelf en de ander en daag jezelf uit om deze te weerleggen. Probeer de afwijzing niet ‘voor te zijn’ door jezelf preventief terug te trekken. Neem regelmatig contact op of stuur een berichtje. Iets is altijd beter dan niets. Stuur vandaag nog een berichtje aan iemand aan wie je toevallig dacht. Gewoon, zonder aanleiding.

De kwaliteit van de verbinding

Als je je eenzaam voelt in contact, kan het zijn dat het ligt aan de kwaliteit van de verbinding. Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

1. Voel ik me gezien en begrepen?

2. Kan ik mezelf zijn? En laat ik mezelf zien?

3. Geven en ontvangen we allebei en is geven en ontvangen in balans?

4. Is er ruimte voor echte gesprekken? En zijn we daarbij bereid om naar elkaars standpunten te luisteren?

Dat hoeft overigens niet (alleen) aan de ander te liggen. Jij bent verantwoordelijk voor 50% van de verbinding. Aan jouw kant kun je zelf iets doen. De kant van de ander kun je voorzichtig bespreekbaar maken. Ook hier geldt: je kunt je verlangen naar een diepere verbinding kenbaar maken, maar dat wil niet zeggen dat de ander je kan geven wat er nodig is om de kwaliteit van de verbinding te onderhouden die voor jou goed voelt.

Herken je je in één van bovenstaande voorbeelden? Daar kunnen we je bij Spark&Co graag bij helpen. Neem gerust contact op voor een vrijblijvende afspraak.